Pambungad sa aklat na Bigkis 1 ni Dimas Ugat

PAMBUNGAD 

‎Gregorio V. Bituin Jr.

‎

‎Pebrero 6, 2009, sa ikawalong anibersaryo ng pagkapaslang sa bayani ng uring manggagawa, ay inilathala ng inyong lingkod ang aklat na KA POPOY, Working Class Hero. Nanawagan kasi ako sa mga kasama upang magpasa ng akda hinggil kay Ka Popoy bilang lider namin sa kilusang paggawa. Marami ang nagpasa ng akda, at idinagdag ko na rin ang mga balita at editoryal mula sa iba't ibang pahayagan noong siya'y mapaslang, tulad ng front page sa Inquirer na ang headline ay “Ka Popoy Shot Dead Inside UP”, at ang makabagbag-damdaming letter-to-the-editor ni Dennis Mendiola na pinamagatang “Popoy: The Pragmatic Leninist”.

Nasaliksik ko rin ang talumpati sa Kongreso nina Sanlakas Rep. JV Bautista at Valenzuela City Rep. Magtanggol Gunigundo hinggil sa nangyaring pagpaslang kay Ka Popoy.

‎‎Inilunsad ang aklat sa isang palatuntunang idinaos sa tabi ng marker ni Ka Popoy sa UP Bahay ng Alumni kung saan siya pinaslang, at marami ang dumalo, hindi pa dahil sa aklat, kundi dahil anibersaryo ng kamatayan ni Ka Popoy. Dalawa kong tula at isang sanaysay ang isinama ko sa nasabing aklat.

‎Una kong nakita si Ka Popoy noong maagang bahagi ng 1994, sa RG Bldg. sa Cubao, kung saan nag-oopisina ang ilang NGO (non-government organizations) at PO (people’s organizations).

Noong panahong iyon, halal akong Basic Masses Integration (BMI) officer ng grupong Kamalayan (Kalipunan ng Malayang Kabataan) na nabuo noong Nobyembre 30, 1993. 

Mula sa pagiging LFS-NCRR (League of Filipino Students - National Capital Region - Rizal) ay binuo ang Kamalayan.

‎Ang naglathala ng aklat ay ang Aklatang Obrero Publishing Collective na aking itinatag noong 2007 nang mabatid ko sa kaibigan at kapwa manunulat na si Prof. Ed Aurelio Reyes kung paano magmanu-mano ng pagbu-bookbind. Dahil nalaman ko na kung paano mag-bookbind, nagsimula na ako sa paglalathala ng libro. ‎Lalo't kabisado ko ang PageMaker dahil isa ako sa kagawad ng publikasyong Taliba ng Maralita ng pambansang organisasyong Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML) at ng pahayagang Obrero ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino o BMP. Nakapagsulat din ako sa magasing Tambuli ng BMP. Mula sa pagiging istap ng grupong Sanlakas noong 1996 ay na-deploy ako sa KPML noong 2001. Nagsulat din sa magasing Maypagasa ng Sanlakas. Nagsilbi rin akong staffwriter (1993-95) at features and literary editor (1995-97) sa publikasyong pangkampus. 

Nagpultaym ako sa kilusang mapagpalaya noong kalagitnaan ng 1997 at iniwan ang apat na sulok ng pamantasan.

‎Isang gabing pusikit ang karimlan at walang matanaw na bituin sa langit, napag-isipan kong kung kaya ko palang maglathala ng libro tungkol kay Ka Popoy, bakit hindi ko subukang ilathala naman bilang aklat ang mga nakatha kong tula, kwento at sanaysay. 

Kaya sabi ko sa sarili, titipunin ko ang mga akdang sinulat ko subalit nakatago na lang sa isang sulok (walang baul) upang anayin. 

Ilalathala ko ang mga iyon sa isang aklat. Napagpasyahan ko ring gumamit na ng talipanpan o pseudonym tulad ng ibang makata, manunulat at rebolusyonaryo. At napili ko ang Dimas Ugat. 

“‎Bakit Dimas Ugat?” Tanong mo. Nais ko kasing ipagpatuloy ang makasaysayang tradisyon ng ating mga dakilang bayani, na ang talipanpan o pseudonym ay nagsisimula sa Dimas. Kaya kung si Gat Jose Rizal, bukod sa Laong Laan, ay gumamit ng Dimas Alang o Dimasalang, kung si Gat Emilio Jacinto, bukod sa Pingkian, siya rin si Dimas Ilaw (mula sa Di Masilaw), kung si Dr. Pio Valenzuela ay Dimas Ayaran (o Di Masayaran) (ang Ayaran umano sa lumang Tagalog ay nangangahulugang hindi mapantayan), kung ang makatang Ildefonso Santos ay Dimas Indak (mula sa Di Masindak) na astig talagang talipanpan, ako naman, si Gregorio V. Bituin Jr., ay Dimas Ugat (o Di Masugat).

‎Nasa kaliwa ng nagngangalang Dimas si Hesus na katabi niyang nakapako sa krus sa Kalbaryo. Nasa kanan naman ni Hestas si Hesus. Humingi ng tawad si Dimas sa kanyang mga kasalanan at sinabi ni Hesus kay Dimas na isasama niya ito sa paraiso. Ito marahil ang dahilan kaya ginamit nina Rizal, Jacinto, Valenzuela at Santos ang pangalang Dimas, at dinugtungan nila ito ng apelyido, na kung ididikit sa Dimas, ay naglalarawan ng katatagan sa harap ng mga pagsubok o anumang tunggalian. Dimasalang ay hindi masasaláng. Dimasilaw ay hindi nasisilaw sa salapi o sa anupamang ikinapapariwara ng pagkatao. Dimasayaran ay dahil hindi mo masasayaran ng ginto ang kanyang pagkatao at prinsipyong tangan, bukod sa hindi siya mapapantayan. Dimasindak ay hindi mo masisindak.

Naalala ko ang aking kabataan noong ako’y nasa elementarya. May magandang madreng lagi kaming sinasabihang mag-ingat at baka masugat ang aming kamay, tuhod, o anumang bahagi ng katawan, dahil sa kalikutan. “Mag-ingat upang di kayo masugat.” Iyan ang bilin o bukangbibig ng madreng may bilugang mukha, kayganda pang ngumiti at malumanay magsalita. .

Naalala ko siya dahil sa paghahanap ng talipanpan na babagay sa akin bilang manunulat at makata. Lalo’t nabasa ko sa isang aklat na ang talipanpan ng makatang Ildefonso Santos ay Dimas Indak (Di Masindak). Wow! Astig! At naalala ko pang Dimas Alang si Rizal, Dimas Ilaw si Jacinto, at Dimas Ayaran si Pio Valenzuela. Tapos naisip ko ang bilin ni Sister, “Mag-ingat upang di masugat.” Iyon na, Dimasugat o Dimas Ugat. Sabi nga ng isang nakakakilala sa akin, lumaki raw ako sa piling ng mga madre (elementarya), lumaki ako sa piling ng mga pari (hayskul), at lumaki ako sa piling ng mga aktibista noong ako’y nasa kolehiyo na. Tama siya.

Pinagnilayan ko rin ang iba pang pangalang maaaring gamitin tulad nitong Dimasupil, subalit kilalang apelyido ito. Dimasalanta, ngunit katunog ni Dian Masalanta, na umano’y totoong pangalan ni Maria Makiling. Naisip ko rin ang Dimas Aling o Di Masaling, Dimas Alat o Di Masalat, Dimas Ipat o Di Masipat (kapangalan ni Atty. Ipat Luna na environmentalist), Dimas Ulat o Di Masulat (hindi ko ba masulat ang aking ulat?). Dimas Ukol o Di Masukol. 

Ay, oo, naisip ko ring gamitin ang Dimas Ukol o Di Masukol. Lalo na nang sumagi sa aking isipan ang sagot na “Molon Labe” (Come and get it o Halika, Kunin Mo) ni Haring Leonidas ng Sparta nang sinabihan siya ni Haring Xerxes ng Persia na isuko o isalong ang kanilang mga armas sa tunggalian sa Thermopylae. Ngunit hindi pasusukol si Lolo Leonidas sa patibong ni Xerxes.

Subalit ang Dimas Ugat ay kakaiba. Pinagsama si Dimas at Ugat. Nagsimula akong maging tibak sa araling “Ano ang UGAT ng kahirapan?” na dapat solusyunan sa pamamagitan ng pagbabago ng bulok na sistema. Dapat putulin ang UGAT ng sistemang bulok!

Ang Di Masugat ay tulad din ni Achilles na hindi tinatablan ng sandata sa anumang bahagi ng katawan maliban sa kanyang sakong. Gayunman, nasugatan na rin ako nang magkagalos nang minsang nasukol o nahúli sa pagkilos. Dapat kasing makasaklolo sa mga kasamahang nahúli. Kung hindi sila mailigtas ay samahan sila kapag nadakip, sapagkat walang puwang ang pagkamakasarili sa prinsipyadong sosyalista. Sama-sama kami sa pagkilos, at sama-sama pa rin sakaling madakip, makulong, matortyur o mapatay. Ayokong masabihang nang-iiwan ng mga kasama sa gitna ng laban.  Mapalad na kung kami’y makaligtas, subalit walang iwanan. 

Nahuli na ako sa Mandaluyong (1995 at 1999) dahil sa OP-OD, sa Maynila (1997) noong panahon  ng Bukluran  ng  Kabataan para sa Pagbabago (BKP), sa isyu din ng VFA o Visiting Forces Agreement (taon 2000) nang mabugbog ako sa loob ng Senado at mapiit sa Pasay City Jail. Mabuti na lang at nailabas ako sa piitan nina kasamang Juday at Sanlakas Congressman Renato Magtubo. Ay, kayrami pang danas tulad niyon ang aming naranasan.

Balik tayo kay Dimas. Kung si Dimas ay isang magnanakaw at isasama siya ni Hesus sa paraiso, mabait kaya si Dimas? Gaano kaginto ang kanyang puso? Gaano kaganda ang kanyang kalooban? O tulad ba siya ni Robinhood na ninanakawan ang mayayaman upang ibigay sa mga mahihirap? O tulad siya ni Teodoro Asedillo? Tumimo sa isipan ko ang sinabi ni Asedillo na ang buhay ay isinapelikula ni FPJ. Ani Asedillo sa mamamayan ng San Antonio sa Laguna: “Ako raw ay magnanakaw. Oo, ako'y magnanakaw! Pero hindi ko ninanakaw ang mga butil ng kanin na isusubo na lamang sa bibig ng mga mahihirap. Ang pinagnanakawan ko ay ang mga taong mawalan man ng kaning isusubo sa kanilang bibig ay mayroon pang isang dangkal na lupang pagtataniman ng palay upang may maisaing.”

Sa ating kasaysayan, bukod kay Asedillo ay marami pang  manghihimagsik at nangangarap ng lipunang patas at malayang bayan ang itinuring na tulisan o bandido, tulad ng mga bayaning sina Macario Sakay, Lucio De Vega, Cornelio Felizardo, Koronel Faustino Guillermo, Heneral Luciano San Miguel at Heneral Simeon Ola. Kaya nasa panig ako ng mga taong nais ng pagbabago at naglilingkod sa bayan subalit itinuring na bandido, tulad noong panahon ng Amerikano. Kasangga ko sila sa prinsipyo.

Kamakailan, may nagsabi sa aking mali raw ang salitang di masugat, na mas wasto ang “di masugatan”, may panlaping “an” sa dulo ng salita.  Ayoko na kung Dimas Ugatan ang aking talipanpan.

Para sa akin, ang Dimas Ugat ay paalaala ng aming kabataan noong madalas kaming bilinan ng isang butihing madre na lagi kaming mag-iingat upang “di masugat” sa aming ginagawa.

Matagal kong pinag-isipan kung anong ipapamagat sa aklat na ito na dapat sumasalamin sa akin, kung sino ako, kung ano ako. Ako'y aktibo, pultaym na aktibista, makatang wala sa akademya, at madalas bumigkas ng tula sa rali. Nais kong walang superhero sa aking mga sulatin, kundi ang bida ay ang taumbayang sama-samang kumikilos. Siyang tunay, ang pagiging bida ng taumbayan ay nakita ko sa Unang Pag-aalsang Edsa kung saan kasama ko ang aking ama. Walang bida kundi ang sambayanang sama-samang kumilos na nagpatalsik sa diktador. Kaya sa aking mga tula, at iba pang akda, taumbayan lagi ang bida, mga taong di kilala subalit malaki ang iniambag sa lipunan: ang mga manggagawa, maralita, kababaihan, magsasaka, OFW, at iba pang aping saray ng lipunan, lalo na ang tinatawag na sagigilid o nasa laylayan. Tanging sa sama-sama o kolektibong pagkilos lang makakamit ang tagumpay. 

Ika nga sa isang awit, "wala tayong maaasahang Bathala o Manunubos, pagkat ang ating kaligtasan ay nasa ating pagkilos".

Naisip kong KOLEKTIB o KOLEKTIBO ang pamagat ng aklat na ito. Subalit hango sa wikang banyaga. Sa pananaliksik ko, may katutubo tayong salita sa kolektibo - PALANSAK. Ngunit kailangan pang ipaliwanag. Mayroon pa: BUKLOD o BIGKIS na tanda ng pagkakaisa. Subalit Buklod ang tawag sa yunit ng manggagawang aming inoorganisa. Kaya BIGKIS na ang pinili kong pamagat ng aklat. Madali pang maunawa ng masa.

‎Pinagnilayan ko rin kung Unang Aklat ba ito. Kung unang aklat, dapat may pangalawang aklat, pangatlong aklat, atbp. Dahil iyon ang layunin, nilagyan ko na ng Unang Aklat ang pamagat. Unang nalathala ang ilang tulang naririto sa serye ng mga lathalain sa Taliba ng Maralita at sa pahayagang Obrero. Nilagyan ko na rin ng petsa kung kailan ba nagawa ang tula o kailan ito nalathala.

Sa ngayon, nais kitang pasalamatan dahil binabasa mo ang aklat na ito at sana’y manamnam mo ang 37 tula rito. Mabuhay ka!

‎Sa pamamagitan ng aking mga tula, ang makata'y iyong makikilala. At sana'y maging kalakbay kita sa bawat pakikibaka. Ika nga ng nobelista at makatang Rusong si Yevgeni Yevtushenko, "A poet's autobiography is his poetry. Anything else is just a footnote." Kaya tara, magbasa na ng aking mga tula.‎

‎Sampaloc, Maynilà, Disyembre 14, 2009

Pahayag ng PLM sa Araw ng Kababaihan

Pahayag ng Partido Lakas ng Masa sa Araw ng Kababaihan
Marso 8, 2009

Hindi dapat ipapasan sa kababaihan ang krisis pang-ekonomya!
Itigil ang mga tanggalan! Moratoryum sa lay-off!

Napakatinding pinapasan ng mga manggagawa at maralita ang krisis pang-ekonomya ng kapitalistang sistema. Matinding tinamaan ang uring manggagawa at ang maralitang kababaihan. Lumaki ng may 10.7 milyong katao ang bilang ng nawalan ng trabaho mula 2007 hanggang 2008, ang pinakamataas na taunang paglaki mula 1998. Ang mga kababaihan sa partikular ang talagang tinamaan. Ang pagkawala ng trabaho ay lumaki mula 6.3% sa kababaihan kung ikukumpara sa 5.8% ng kalalakihan (ILO, 2009). Iniulat ng ILO na ang pandaigdigang kawalan ng trabaho ay lalaki pa ng 51 milyon sa 2009 at ang mga kababaihan ang matinding tatamaan.

PAGKAWALA NG TRABAHO, PAGBABA NG KITA

Sa Pilipinas, ayon sa ekonomistang si Benjamin Diokno, 11 milyong manggagawa ang maaaring mawalan ng trabaho sa pagtindi ng krisis sa ekonomya nitong 2009. Noong 2008, ayon sa mga mananaliksik ng ILO, may 250,000 manggagawa na sa mga planta ng makina at asembliya ang natanggal sa trabaho. Kung isasama ang mga manggagawa mula sa pabrika ng elektronics at garment & textiles, ang bilang nito’y mahigit pang 300,000 na natanggal ng nakaraang taon, kung saan halos lahat ay noong Oktubre nang tumindi na ang krisis pang-ekonomya. Ang sinasabi ng DOLE na nasa 40,000 manggagawa lamang ang natanggal ay isang kasinungalingan!

Ilan sa mga industriyang matinding tinamaan ay ang garments, textiles at electronics. Nasa 72.3% ng lakas-paggawa sa electronic ay pawang kababaihan at 86.5% naman sa sektor ng garments. Napakatinding tinamaan ang Calabarzon. Mula 7 hanggang 8 sa 10 natanggal sa mga export processing zones (EPZs) ay pawang mga kababaihan. Mga kababaihan din ang mayorya ng may bantang matanggal sa trabaho sa apat na pabrika ng electronics sa Cavite Economic Zone sa Rosario, Cavite. Nagdurusa rin sa pagbawas sa sahod ang mga manggagawang kababaihan sa mga EPZ dahil sa iskemang pagsiksik ng trabaho kada linggo, kung saan pinahihintulutan lamang na magtrabaho ang mga kababaihang manggagawa ng dalawa hanggang tatlong araw bawat linggo.

Samantala, libu-libong OFWs ang nagbabalikan sa bansa dahil nagsarahan ang kanilang mga pabrikang pinagtatrabahuhan. Ilan sa matinding naapektuhan ay ang mga manggagawa sa pabrika sa Taiwan, at mga manggagawang domestic sa Singapore, Hongkong at Macau, na ang mayorya ay mga kababaihan. Nahaharap naman ang mga may trabaho pang manggagawa sa mga atake sa kanilang sahod at kalagayan sa paggawa sa pamamagitan ng pagbabawas sa sahod bilang resulta ng pinaliit na oras-paggawa, pagsuspinde ng pagpapatupad ng mga patakaran sa sahod, kontraktwalisasyon at pagpapagawa sa labas, pati na rin pagbabawas sa overtime at mga pista opisyal.

Napakalinaw ng epekto ng lahat ng ito – ipinapapasan sa mga manggagawa, lalo na sa mga kababaihan, ang tindi ng krisis pang-ekonomya. Ang mga pagkawala ng mga trabahong ito ay kumakatawan sa matinding pag-atake sa pamantayan ng pamumuhay ng uring manggagawa, lalo na ng mga kababaihan.

Sa badyet ng 2009, gagastos ang gobyerno ng P7,391.54 bawat tao para sa pagbabayad-utang habang naglalaan lamang ng P2,050.98 bawat tao para sa edukasyon, P301.52 para sa kalusugan, P57.48 para sa pabahay at P112.80 para sa panlipunang serbisyo. Sa kalagayan ng krisis, ang nasabing badyet ay malinaw na laban sa kababaihan at laban sa mamamayan. Ang mga kabawasang ito ay tatama sa mga manggagawang kababaihan, lalo na sa mga maralitang kababaihan.

PAGBAGSAK NG EDUKASYON NG KABATAANG BABAE AT KALUSUGAN NG KABABAIHAN

Dahil sa walang maayos na pinagkukunan ng ikabubuhay, pinatitigil na ng pamilya ng manggagawa ang kanilang mga anak sa pag-aaral. Noong 1977 Asian crisis, lumaki ang bilang ng mga batang manggagawa sa Pilipinas, at nabawasan ang bilang ng mga mag-aaral na babae sa lahat ng antas, kumpara sa mga lalaki. Mula 1997 hanggang 1998, lumaki ang bilang ng mga nag-aral na batang lalaki habang lumiit naman sa mga batang babae. Ang mababang sahod at mataas na presyo ng pagkain ay nagtulak para tipirin ang pagkain sa bahay. Minsan di na kumakain ng almusal ang mga ina at asawa para may sapat para sa buong pamilya. Nanganganib naman ang mga buntis at nagpapasusong ina dahil sa di mabuting nutrisyon.

PAGBIGAT NG PASANIN NG KABABAIHAN

Lalong bumigat ang pasanin ng mga kababaihan. Noong krisis-pinansyal sa Asya noong 1997, lumaki ang bilang ng nawalan ng trabaho, ngunit ang lingguhang oras-paggawa ay nabawasan sa kababaihan habang tumaas sa kababaihan. Ito’y dahil sa pagtaas ng bilang ng oras-paggawa na isinagawa ng mga kababaihang nakabase sa bahay na nagtatrabaho ng kontraktwal, kung saan kumukuha pa sila ng ikalawa o kahit ikatlong trabaho ng panahong yaon. Ang paglaki ng oras na ginagamit ng kababaihan sa paggawang binabayaran ay nasa ituktok ng kanilang di-bayad na trabahong pambahay, kung saan walong oras bawat araw ang ginugugol nila sa paglilinis at pag-aayos ng bahay at pag-aalaga ng bata, kumpara sa 2.5 oras na ginugugol ng kalalakihan. May mga paglawak din ng karahasan sa bahay at naliligalig ang pamilya dahil na rin sa mga problemang pangkabuhayan. Noong Asian crisis ng 1997, lumaki ang bilang ng karahasan sa kababaihan, lalo na ang prsotitusyon ng kababaihan at kabataan.

ANG HUWAD NA “STIMULUS PACKAGE” NI GMA

Ang ’solusyon’ ng rehimeng Arroyo ay ang malawakang tulong sa mga mayayaman at pagtindi ng pag-atake at pagsasamantala sa uring manggagawa at maralita. Ang “economic package” na inihahanda nito ay nakakatulong sa mga kapitalista at sa mga korporasyon sa anyo ng pagbawas sa buwis habang nagbibigay ng maliit lamang na “pangkabuhayang proyekto” sa manggagawa sa anyo ng mga “emergency employment opportunities.” Sa inorganisa ng Malakanyang na crisis summit, iminungkahi nito na lumikha lamang ng maiiksing trabaho, tulad ng pagtatanim ng puno, pagwawalis sa kalsada, kabilang pati ang “proyektong pamamahagi ng mga kambing”. Nakakatawa ang mga mungkahing ito kung itatapat sa malawakang pagdurusang nararanasan ng mga manggagawa dahil sa mga tanggalan at pagliit ng sahod. Ito’y isang huwad na stimulus package, isang taktika lamang ng administrasyon para sa pagbili ng boto sa nalalapit na eleksyong 2010.

Iminumungkahi rin ng pamahalaan ang paggamit ng P12.5 Bilyon mula sa pondo ng SSS para sa stimulus package. Muli, pinipiga nito ang dugo ng manggagawa at isa itong garapal na pagtatangkang pagbayarin ang mga manggagawa sa krisis ng sistema. Iminumungkahi rin ng pamahalaan ang P2 Trilyong ’pamumuhunan’ sa mga proyektong imprastruktura, kung saan ang 70% nito ay mapupunta sa sektor ng transportasyon at enerhiya. Kung pagbabatayan ang malawakang katiwalian at pagnanakaw mula sa malalaking proyektong imprastruktura, ito’y isa na namang malaking ambag kay GMA at sa kanyang mga alipores. Sa kabilang banda, magreresulta ang mga proyektong ito sa demolisyon ng malalaking komunidad ng maralita, at magdudulot ng dagdag na pahirap sa mga maralita ng lunsod.

Samantala, nagpapatuloy ang pagsasapribado ng mga pag-aari ng gobyerno. Ito’y pagpapatuloy ng mga patakarang neo-liberal sa anyo ng malalaking regalong korporasyon sa mga mayayaman at pagpapasidhi ng pagsasamantala at pagdurusa ng uring manggagawa at maralita.

ANG ALTERNATIBA NG PLM

Hindi dapat ipapasan sa mga kababaihan ang krisis ng sistema. Iminumungkahi ng PLM ang isang alternatibong makamasang economic package.

> Dapat na magsimula ito sa proteksyon ng trabaho at agarang pagtigil sa tanggalan ng trabaho,

> Tunay na paglikha ng trabaho upang pasiglahin ang pambansang konsumo at pagbalik sa normal na kalagayan ng ekonomya,

> Muling pagsasaayos ng istruktura ng ekonomya upang kumalawa sa mga neo-liberal na patakarang nakaasa sa pag-eksport ng mga produkto.

> Ang plataporma ng PLM ay nananawagan din para sa mga sumusunod na kaugnay na patakaran.

> Ang pagsasabansa ng mga bangko at mga institusyong pinansyal sa ilalim ng popular na kontrol upang tiyakin na ang mga pondo ay magagamit sa panlipunang pag-unlad na nakakalikha ng mga trabaho.

> Ang mga libreta de bangko ay dapat na buksan; ang matamang pamamahala ng bangko ay dapat na mapatibay, at ang pambansang sistema ng pagbabangko ay dapat na gawing mga institusyon ng serbisyo publiko, kung saan ang mga naipon ng mamamayan ay inilalagak at ginagamit sa kapakanan ng marami.

> Ang paglaki ng alokasyon ng badyet para sa gastusing panlipunan. Ang mga prayoridad ay ang seguridad sa trabaho, nakabubuhay na sahod, kalusugan at edukasyon, pabahay, suporta at proteksyon sa mga sektor na impormal.

> Para sa mga OFWs, isang agarang panlipunang pondo, na may kalangkap na pagbibigay ng disenteng trabaho at pamamaraan ng kabuhayan.

> Ang pagtatakwil sa nakakaperwisyong utang at ang agarang moratorium sa pagbabayad ng utang.

> Buwisan ang mayayaman, hindi ang mamamayan. Alisin ang VAT.

> Pagwawakas sa digmaan at mga paggastos sa digmaan sa Mindanao, at ang paglilipat ng gastusin sa digmaan tungo sa paglikha ng trabaho.

> Para sa mga magsasaka at manggagawang agrikultural, pagpapatupad ng repormang agraryo kasama ang programang lupa para sa walang lupa, kakayahang maglabas na perang agrikultural at ayuda, seguridad sa trabaho at kakayahan sa pamilihan.

> Kabayaran para sa mga di bayad na trabaho ng kababaihan sa bahay, tulad ng nakasaad sa saligang batas ng Venezuela.

> Pagtiwalag mula sa IMF, World Bank at ADB.

> Pagpapatupad ng gender budgeting sa pambansang pang-ekonomya, kabilang ang budgeting sa lahat ng ahensya ng gobyerno, upang tiyakin na makikinabang din ang mga kababaihan sa lahat ng patakarang pang-ekonomya.

Tinitiyak ng mga pamamaraang ito ang muling pamamahagi ng yaman mula sa mga elitista tungo sa uring manggagawa’t maralita. Ngunit tanging ang isang gobyerno ng masa, na may sosyalistang oryentasyon, ang may panlipunang pagkukusa upang ipatupad ang ganitong pamamaraan. Dapat na malagot ng ganitong gobyerno ang sistema ng tiwali at maaksayang pamumuno ng mga elitista at maghandang isulong ang tunay na pagbabago ng sistemang panlipunan. Ang ganitong gobyerno ang pinaninindigan ng PLM.