Tatlong libreto ng tulâ sa tatlong taon

3 LIBRETO NG TUL SA 3 TAON

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Mula 2006 ay nakapaglathala na ako ng mga aklat. Una na ang 60-pahinang "Ningas-Bao". At huli kong gawang nasaksihan ni misis na nalathala ay ang 24-pahinang libretong "Bakit natin dapat alagaan ang kalikasan?" noong Pebrero 2020. Siya ang nagdisenyo ng cover o pabalat ng aklat. Apat na taon pa ang nakalipas bago nakapaglabas muli ng aklat ang inyong lingkod. Ang tema'y hinggil sa mga napapanahong isyu o usapin sa lipunan.

Ang huli kong aklat na ginawa noong nabubuhay pa si misis ay ang "Malayang Salin ng mga Tula ng mga Makatang Palestino" kung saan ang pagsasalin ng tula sa aklat na ito'y sinimulan noong Oktubre 1, 2024, na sana’y tuloy-tuloy sa buong Oktubre, at abutin ng Nobyembre 29 para sa International Day in Solidarity with the Palestinian People. Bawat araw ay may isang tulang isinalin.

Subalit natigil ito noong Oktubre 23, 2024 dahil si misis ay isinugod sa ospital dahil sa pananakit ng kanyang tiyan. Nakita na ang kanyang sakit ay venous thrombosis o blood clot. Sinasabi ng mga doktor na rare case daw ang kay misis dahil bihira raw ang kasong blood clot sa bituka. Kahit nasa ospital kami ni misis ay nakikiisa pa rin ako (o kami) sa laban ng mga Palestino upang lumaya sila sa kuko ng mga buhong na sumakop sa kanilang bansa.

Ito ang huling aklat na proyekto namin ni misis bago siya nawala nitong Hunyo 11, 2025. Kaya napaka-espesyal ng aklat na ito sa akin.

Subalit ang aklat na ito'y di nailunsad noong Nobyembre 29, 2024 para sa International Day in Solidarity with the Palestinian People, sapagkat nasa ospital pa kami noong panahong iyon. Nailunsad lang ang aklat sa rali sa Liwasang Bonifacio sa Maynila noong Nobyembre 29, 2025 para sa International Day in Solidarity with the Palestinian People.

Sunod na libreto kong nalathala ay ang 40-pahinang "Tula't Tuligsa Laban sa Korapsyon" na inihanda para sa Disyembre 9 - International Anti-Corruption Day. Dahil sa matinding korapsyon sa ating bansa, kumatha rin ako ng mga tula laban sa mga kurakot. Inilathala ko ito at inilunsad naman sa Multimedia Room ng Commission on Human Rights noong Disyembre 9, 2025.

Sumunod na libretong inilabas ko'y ang 40-pahinang "Tula't Panawagan para sa Hustisyang Panlipunan" para naman sa Pebrero 20 - World Day of Social Justice. Hinggil naman ito sa maraming isyung nananawagan ng katarungan.

Kaya mula 2024 ay taun-taon na akong naglalathala ng mga munti kong aklat ng mga tula.

Batid kong walang pera sa tula, bagamat kaysipag kong kumatha ng tula bawat araw. Kung ang isang tula ko'y P100 at nakakagawa ako ng dalawang tula o higit pa sa isang araw, 2 tula x P100 isang araw equals P200, P200 x 7 araw sa isang linggo equals P1,400, P1,400 sa apat na linggo sa isang buwan equals P5,600 sa isang buwan (28 araw) o P200 x 30 araw equals P6,000 kada buwan. Subalit sinong bibili ng tula sa isang araw? Maliban kung may koneksyon ka sa arawang pahayagang naglalathala ng iyong tula bawat araw. Subalit wala.

Kaya nagpasiya akong ilathala ang aking mga tula bilang munting libro o libreto upang kahit paano ay mapakinabangan ko ang mga tula sa pambili ko ng pang-araw-araw na pangangailangan, tulad ng bigas, isda, gulay, at pamasahe.

ANG MGA MUNTI KONG AKLAT NG MGA TULÂ

paano ba kikita ang biyudo

kundi maglabas ng sariling libro

ng mga tulâ, lalo't na't pultaym

na kumikilos para sa bayan

narito ang nalathala kong aklat

na panlipunan ang tema't pamagat:

"Malayang salin ng mga Tulâ

ng mga Makatang Palestino"

ang sumunod na nagawa ko ngayon

"Tula't Tuligsa Laban sa Korapsyon"

nariyan pa'y "Tula't Panawagan

para sa Hustisyang Panlipunan"

nawa ito'y tangkilikin ng madlâ

nang kumita rin ang abang makatâ

02.22.2026

Pagdalo sa Awit at Aksyon Kontra Korapsyon sa QC Circle

PAGDALO SA AWIT AT AKSYON KONTRA KORAPSYON SA QC CIRCLE

Maikling sanaysay at tulâ ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nakita ko ang patalastas ng Pamahalaang Lungsod ng Quezon hinggil sa "People Power 40 sa QC: Awit at Aksyon Laban sa Korapsyon: EDSA@40 Kick Off Concert" ng Pebrero 21, 2026 sa ganap na ikaapat ng hapon.

Naisipan kong daluhan iyon dahil walang mapiga sa utak ko upang magsulat. Baka pag naroon ako'y may mga salitang pumukaw sa akin upang kumathâ. Kayâ nagpasya akong magtungo roon at makinig. Dumating ako sa ganap na ikaapat ng hapon. Nasa isang sulok lang ako. Umupo roon nang nag-iisa. Tahimik na nakinig sa konsyerto.

Mag-isa at nakiisa sa pag-alala sa Unang Pag-aalsang Edsa. Sa totoo lang, wala namang pinangako ang Edsa sa bawat isa. Walang isang taong nangako na pag sumama ka sa Edsa ay gaganda na ang búhay mo. Alam ko dahil naroon ako kasama ng mga kaibigan ng aking ama sa simbahan at namigay kami ng pandesal. Si ama'y kabilang sa Holy Name Society kung saan sila ang nagpapa-seminar ng tatlong araw sa Catholic Youth Movement na kinabilangan ko noong 1984.

Kayâ makasaysayan ang Unang Pag-aalsang Edsa pag naroon ka. Kung nagkamali man sa mga taong naluklok, 'yung tao ang nagkamali, hindi ang Edsa. Paano mo sasabihing mali ang pagpapatalsik sa isang diktador na nagpahirap sa nakararaming masang Pilipino? Pag sinabi mong mali ang Edsa, ibig sabihin, mali rin ang mga taong lumahok sa Edsa. Subalit sila ang nais ng pagbabago.

Kung may mali, iyon ay dahil nailagay sa isang paksyon ng elitista ang pagtangan sa pamahalaan. Kung may mali ay hindi ang Edsa, maliban kung maka-Macoy ka.

Walang nangako sa Edsa upang sumama ka. Naniwala lang tayo na may magbabago sa kalagayan natin pag napatalsik ang diktador kaya ang mga tao'y nagkaisa sa Edsa.

Napapanahon din ang tema ng konsyerto: "Awit at Aksyon Kontra Korapsyon" dahil korapsyon ang mayor na isyu ng bayan. Parang nananawagan ng People Power laban sa mga kawatan sa kaban ng bayan, sa mga mandarambong na TONGresman at senaTONG, laban sa mga korap!

Huwag nating kalimutang magalit!

Inawit ni Ice Seguerra ang klasikong "Bayan Ko" na sinulat noong 1928 ng makatang Jose Corazon de Jesus. Naroon din at nagsalitâ si Iza Calsado, na isa sa makabagbag-damdaming nagtalumpati sa rali laban sa korapsyon noong Setyembre 21, 2025. Kinanta naman ni Ebe Dancel ang paborito kong "Ipaglalaban ko ang ating pag-ibig". Naalala ko tuloy si misis. Kinanta rin ng magkapatid na Elmo at Arkin Magalona ang awitin ng kanilang amang si Francis M na "Kaleidoscope World".

8:54 pm na kumanta ang Morobeats. Una nilang kinanta ang klasikong "Yaman ng taas, galing lahat sa ibaba!" May kanta sila sa West Philippine Sea na ngayon lang nila pinerform. Sila lang hinintay kong kumanta dahil gabi na. Matapos nilang kumanta, umuwi na ako. Nakauwi ako ng 9:49 pm.

PEOPLE POWER LABAN SA MGA KORAP

sa ikaapat na dekada

ng Unang Pag-aalsang Edsa

nagpupugay ako sa masa

ng sambayanang nakiisa

noon upang mapatalsik na

si Macoy at ang diktadura

ang masa'y nabigyang pag-asa

wala mang nangakong talaga

ngunit tayo'y nasa panahong

masahol dahil sa korapsyon

panibagong pagkakataon

upang kumilos pa rin ngayon

upang baguhin ang lipunan!

trapo't dinastiya'y labanan!

bulok na sistema'y wakasan!

ikulong ang mga kawatan!

02.21.2026

Xavier X, Voltes V, at Mazinger Z

XAVIER X, VOLTES V, AT MAZINGER Z

Maikling sanaysay at tulâ ni Gregorio V. Bituin Jr.

Matapos ang matagumpay na Lunsad-Aklat ng aking librong "Tula't Panawagan para sa Hustisyang Panlipunan" nitong Pebrero 20, 2026, bilang handog sa World Day of Social Justice, nagtungo na ako sa Sine Pop sa Cubao upang manood ng screening na Atin ang People Power. Free Admission ito. Dahil wala pang gagawin sa gabi ay doon na ako tumuloy. Ayokong sayangin  ang pagkakataon upang panoorin ang limang maiikling pelikula roon.

Ang limang pelikula ay pinamagatang 1. Silent Spaces (tungkol sa kwento ng isang dating bilanggong pulitikal na tinortur at lumaya matapos ang Pag-aalsang Edsa); 2. Ang Sandata ni Mama (tungkol sa Voltes V, este Xavier X pala); 3. Recipe for Change (tungkol sa isang dating political prisoner na cook sa kulungan); 4. Alingawngaw (tungkol sa salaysay ng mga kabataan sa rali); at 5. Sa Pwesto ni Pistong (tungkol sa amang barbero at anak na aktibista).

Matapos ang mga palabas ay may open forum kung saan isa ako sa nagtaas ng kamay. Tinawag ako at nagsalitâ. Di gumagana ang microphone na ibinigay sa akin. Sabi ng nakaupo sa harap, malakas naman daw ang boses ko, parang nasa rali.

Sabi naman ng moderator, kilala ko iyan si Greg, raliyista iyan at sanay sumigaw sa rali. Ang pwesto ko ay nasa itaas, nasa dulong hanay ng mga upuan. Gayunpaman, kahit walang mike, nagkwento ako nang di sumisigaw. Sabi ko, nagustuhan ko ang pelikulang tungkol kay Xavier X dahil naalala ko ang Voltes V at Mazinger Z, na tinanggal noong panahon ng martial law, bandang 1978 iyon. At noong 1986, nakasama ako ng mga kaibigan ni ama sa simbahan sa pamimigay ng pandesal sa pagtitipon ng mga tao sa Edsa.

Nakatutuwa ang eksena ng batang iniidolo si Xavier X na bayani ng Pilipino, at tumalo sa kapangyarihan ni Drogo sa pamamagitan ng Xavier Sword. Hanggang isang araw, pagkagaling sa paaralan at nakasuot ang bata ng pam-Boy Scout, nagpalit na siya ng pambahay at binuksan ang telebisyon. Wala ang palabas na Xavier X. Nabatid din ng batang wala na ang kanyang mga laruan at t-shirt na Xavier X. Ayon sa kanyang ina, na isang manunulat, lilinisin lang daw niya ang kwarto ng anak at lalabhan ang mga damit.

Sa labas ng bahay, nakita ang bata kasama ang kalarong batang babae, nang dumating na umiiyak ang isa pang kalarong batang lalaki. Umiiyak ito dahil itinapon ng kanyang ina sa basurahan ang kanyang mga laruang Xavier X. Kinuha ng batang bida ang isang laruang Xavier X sa basurahan.

Hanggang mapansin nilang may nasusunog. Pinuntahan nila at nakita nilang sinusunog ng mga sundalo ang mga laruang Xavier X. Itinago ng bata ang napulot niyang Xavier X at baka makita ng mga sundalo at sunugin.

Nasabi ng pangunahing bidang bata sa kanyang sarili, "Ipagtatanggol ko si Xavier X." Umuwi siya ng bahay, hinanap ang kanyang mga laruang Xavier X, hanggang makita niya ang iba't ibang pahayagang Libertas katabi ng makinilya ng kanyang ina. Nabasa ng bata ang isang pahayagan na nagsasabing inatas ni PDado, ang pangulo, na wasakin ang lahat ng mga Xavier X, palabas, laruan, o kasuotan man. Bayolente raw kasi at delikado sa kaisipan ng mga kabataan.

Dumating ang ina, nakita niyang may hawak na Xavier X ang anak at pilit niyang kinukuha. Subalit hindi ibinigay ng bata. Hanggang umiiyak na sinabi ng bata, tatalunin niya ang masasama sa pamamagitan ng Xavier Sword. At ginaya niya si Xavier X. Ikinros ang dalawang kamay at sabay na ibinaba. Natawa na lang ang kanyang ina.

Binasa rin ng kanyang ina sa bata ang isang liham mula sa nakakulong na ama dahil sa martial law. Nang umalis na ang diktador sa Malakanyang, ibinigay ng ina sa bata ang itinago nitong laruang Xavier X, kaya may dalawa nang laruang Xavier X ang bata. Habang may pinarinig pang awiting Xavier X na tumalo sa imperyo ni Drogo.

Ang pamagat ng maikling pelikulang iyon ay "Ang Sandata ni Mama", na dalawa ang ibig sabihin. Ang isa'y ang sinabi sa unang bahagi ng pelikula, na kung may Xavier Sword, ang dalawang hintuturo naman ng ina ang kanyang sandata, na pangiliti sa bata. Ang isa pa'y ang pluma o panulat, o ang makinilyang gamit ng ina sa pagsusulat sa pahayagan, na isa sa mga mosquito press noong panahon ng martial law.

Para sa akin, isa ito sa mga klasikong pelikulang nagpapaalala ng aking kabataan. At sinabi ko rin sa forum na hindi namin tinatawag ang sarili sa popular na katawagang martial law babies bagamat ipinanganak ako noong panahon ni Macoy, kundi tinatawag namin ang sarili na Voltes V Generation.

Bagamat naalala kong magkasabay na linggo nang tinanggal ang Mazinger Z (na pinalalabas tuwing Miyerkules ng ikaanim ng gabi) at ang Voltes V (tuwing Biyernes ng alas-sais ng gabi), mas popular sa kabataan ang Voltes V. Kayâ maraming kabataan tulad ko ang bata pa lang ay namulat na sa panahon ng martial law. Kayâ di kataka-takang marami sa amin ang nasa Edsa noong Unang Pag-aalsang Edsa. Ako naman ay napasama lang noon sa mga kaibigan ni ama sa Holy Name Society kung saan kabilang ako sa Catholic Youth Movement mula 1984. Namigay kami ng pandesal sa Edsa sa pagtitipon ng maraming tao noong Pebrero 1986.

Pag hindi mo batid ang nangyari sa Voltes V noong 1978, baka hindi mo pansinin ang pelikula. Tanda ko pa, nang maganap ang Edsa 1986, agad ipinalabas ang Voltes V noong 1986 din. At noong Pebrero 1987, bumalik ako sa Edsa at nakita kong nakahambalang doon ang maraming tangke de giyera, maraming nagtitinda ng mga parapernalyang nagpapaalala ng Edsa 1986, at marami pang iba, na akala mo'y isang museo ng Pag-aalsang Edsa ang kahabaan ng Edsa.

XAVIER X

isang pelikula / hinggil sa martial law

pag-alalang tunay / ng kabataan ko

pagkat si Xavier X / ang iniidolo

ng bata, bayaning / tumalo kay Drogo

si Xavier X, parang / si Voltes V noon

may Voltes Bazooka, / may Laser Sword iyon

mundo'y ipagtanggol / ang dakilang misyon

subalit tinanggal / ng diktador noon

sa murang isipan / ay isang bayani

at tagapagtanggol / ng mga naapi

iyan si Voltes V / at si Masinger Z

ngayon ay Xavier X / sa bata'y kakampi

nagpupugay ako / sa mga kumathâ

tayo'y pinaglakbay / sa panahong sigwâ

ang kabataan ko'y / naalalang sadyâ

lalo na ang Edsa't / ang Bayang Dakilà

02.21.2026

Sa Nuclear Energy Safety Act, nukleyar nga ba'y ligtas?

SA NUCLEAR ENERGY SAFETY ACT, NUKLEYAR NGA BA'Y LIGTAS?

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nagulat ako sa dinaluhan kong Nuclear Energy 101. Sa talakayan kanina, nabatid kong naisabatas na pala ang Republic Act No. 12305 o ang Philippine National Nuclear Energy Safety Act (PhilAtom Law) na nilagdaan nitong Setyembre 2025. Nilikha nito ang Philippine Atomic Energy Regulatory Authority (PhilAtom).

Ang tanong nga, paano naging safe ang nuclear energy? Saan ilalagak ang mga nuclear waste? Bakit kaybilis maisabatas ng RA 12305? Dahil ba sinabi ni Rep. Mark Cojuangco kay BBM na proyekto ni Marcos Sr. ang nukleyar kaya dapat itong iprayoridad?

Dumating ako sa venue ng bandang alauna ng hapon, at dumalo roon ang maraming environmental advocates. Batid naman nating maraming environmentalist ang tutol sa enerhiyang nukleyar.

Lalo na kung titingnan at susuriin ang mga nangyari sa Chernobyl sa Russia, sa Three Mile Island sa US, at sa Fukushima sa Japan. Dalawang ekspertong makakalikasan ang naging tagapagsalita. Ito'y sina Dr. Toby Dayrit, Professor Emeritus mula sa Ateneo de Manila University College of Science, at si Charles Diaz, Senior Data Analyst mula sa Institute for Climate and Sustainable Cities (ICSC). Nagbigay rin ng ilang punto si Dra. Nina Galang ng Green Convergence, at ang iba pang mga dumalo.

Isa sa mga sinabi nila ang nakapukaw sa aking atensyon. May nukleyar ang ibang bansa dahil maraming wala sa kanila, na nasa bansa natin, tulad ng solar energy, wind mill, hydropower plant, geothermal plant, tidal current energy, at iba pa. Napakaraming opsyon ng Pilipinas para sa kuryente tulad ng renewable energy. Subalit nais pa rin nito ang magkaroon ng enerhiyang nukleyar sa bansa.

Bakit kailangan pang buhayin ang patay (BNPP)? Kasi naroon pa raw ang bangkay (gusaling planta) at hindi pa naaagnas.

Tila paurong ang ating bansa, imbes na pasulong, sa usaping kalikasan. Ito'y dahil na rin marahil sa kikitain ng mga nagsusulong ng enerhiyang nukleyar kaysa kabutihan ng mamamayan, lalo na ng mahihirap. Pag kapitalismo talaga ang umiral, sisirain nito ang kalikasan kahit pa mamatay ang mamamayan. Wala silang pakialam dahil wala namang puso ang kapitalismo kundi ang tutubuin.

Dagdag pa, ang mga nuclear waste ay toksiko sa loob ng mahigit 100,000 taon, ayon sa saliksik. Paano natin maiimbak ang mga nakalalasong basurang iyon sa paraang ligtas nang ganoon katagal, kasama ang pagsusulat ng mensahe na magbabala sa mga tao upang lumayo sa mga lugar na iyon ng imbakan?

Ang mga negosyante, lalo na ang mga pulitiko, ay walang pakialam sa kapakanan ng mga mahihirap. Sila'y tila walang problema sa paglalagay ng ating perang buwis sa kaban ng mga makapangyarihang kumpanya ng enerhiya upang suportahan ang mga mapanganib na nuclear power plant.

BATAS NA MAPANIRÀ

may bago na namang batas na mapanirà

sa kalikasan at kabuhayan ng madlâ

ang National Nuclear Energy Safety Act

batas bang ito'y sa kalikasan wawasak?

tila baga sa mga nangyaring sakuna

sa Chernobyl, Three Mile Island at Fukushima

sila'y pikit mata sa ngalan ng negosyo

tumubo lang, walang pakialam sa tao

sagad-sagarin ang kapitalismong manhid

na sa kapahamakan tayo binubulid

ligtas daw ang nukleyar, anang bagong batas

ngunit pag nagsakuna'y di talaga ligtas

may alternatibo, renewable energy

unahin ito kung tunay na nagsisilbi

huwag nang magpabola sa trapong hunyangò

na madalas namang pangako'y napapakò

02.18.2026