Tatlong nakadaupang palad na kongresista laban sa korapsyon

3 NAKADAUPANG PALAD NA KONGRESISTA LABAN SA KORAPSYON

Maikling anekdota at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Noong kinakampanya ko ang Disyembre 9, World Anti-Corruption Day, upang kumilos ang tao o magrali laban sa korapsyon, tatlong kongresista ng party list ang aking nakasalamuha. Ito'y sina Kamanggagawà Partylist Rep. Elijah San Fernando, FPJ Panday Bayanihan Partylist Rep. Brian Poe, at Kabataan Partylist Rep. Renee Co. Pawang nasa kabataan pa at unang beses umupo sa Kongreso, nanalo nitong Halalan 2025.

Nagkita kami ni Rep. Eli Fernando noong Nobyembre 8, 2025 sa Pasig nang maging tagapagsalita siya sa ginanap na Musika, Tulâ at Sayaw Laban sa Korapsyon, at ako naman ay isa sa mga naimbitahang tumulâ. Agad niyang bungad sa akin nang magkita kami ay "Condolence". Ibig sabihin, kahit matagal na kaming di nagkikita ay nalaman pala niyang namatay ang aking asawa. Mahigit sampung taon din marahil kaming di nagkita at nagkausap. Nasa kilusang estudyante pa siya noon nang makasama siya sa ilang pagtitipon.

Una kong nakadaupang palad si Rep. Brian Poe noong Disyembre 8, 2025 sa ginanap na Urban Poor Solidarity Week sa Commission on Human Rights (CHR). Ang nasabing pagtitipon ay pinangunahan ng Alyansa ng Maralita para sa Katiyakan sa Paninirahan (AMKP). Bukod sa tampok na isyu ng malupit na Republic Act 12216 na idedemolis ang mga maralita sa loob ng sampung araw at may police power na ang NHA, sa open forum ay sinabi ko kay Kongresman Poe na kung maaaring magpasa siya ng resolusyon na kinikilala ang Disyembre 9 bilang International Anti-Corruption Day sa Pilipinas. Kinabukasan ay nai-file kaagad niya sa Kongreso ang House Resolution 561. Makikita ang balita sa kawing na: https://businessmirror.com.ph/2025/12/09/solon-files-reso-marking-international-anti-corruption-day-calls-for-stronger-institutional-accountability/. Maraming salamat po, Kongresman Poe!

Si Rep. Renee Co ay nabigyan ko naman ng aking 40-pahinang libretong may pamagat na "Tula't Tuligsa Laban sa Korapsyon" sa forum hinggil sa International Anti-Corruption Day noong Disyembre 9, 2026 sa Eastwood Richmonde Hotel, sa QC, kung saan ang Commission of Human Rights ang nanguna rito. Naging tagapagsalita si Rep. Co sa nasabing talakayang ang tema ay "Upholding Integrity: A National Forum on Corruption and Human Rights." Maghapon ang nasabing forum subalit hanggang tanghali lang ako roon dahil nagtungo naman ako sa CHR para sa nakatakdang launching ng nasabing booklet.

Kina Rep. Eli San Fernando, Brian Poe at Renee Co, na mga kinatawan ng bayan sa Kongreso, sana'y talagang mapanagot ang mga kurakot! At magpatuloy sana kayo sa pagtatanggol sa kapakanan ng mga malilit at pinagsasamantalahang sektor sa lipunan. Mabuhay kayo!

ang tatlong bata at baguhang kongresista

ay aking nakadaupang-palad talaga

nang Anti-Corruption Day ay kinakampanya

upang Disyembre 9 ay magrali ang masa

nakasalamuha sa isyu ng korapsyon

tila ba ito'y isa kong malaking misyon

talagang dapat may managot at makulong

dahil mismong pondo ng bayan ang dinambong

magpatuloy kayo sa inyong katungkulan

ipagtanggol ang mga aping mamamayan

lumikha ng batas para sa kapakanan

ng inaapi't pinagsasamantalahan

pagpupugay, Kongresman Eli San Fernando,

Kongresman Brian Poe, Kongreswoman Renee Co!

patuloy na maglingkod at gawin ang wasto!

at h'wag tumulad sa mga ganid na trapo!

02.01.2026

Pangarap na pagkathà tulad ng Lord of the Rings

PANGARAP NA PAGKATHÂ TULAD NG LORD OF THE RINGS

Maikling sanaysay at tulâ ni Gregorio V. Bituin Jr.

“I wish it need not have happened in my time," said Frodo.

"So do I," said Gandalf, "and so do all who live to see such times. But that is not for them to decide. All we have to decide is what to do with the time that is given us.”

― J.R.R. Tolkien, Lord of the Rings

Nais kong lumikha ng nobelang tulad ng Lord of the Rings ni J.R.R. Tolkien. Subalit gamit ang mga karakter sa mitolohiyang Pilipino.

Mabuti't nabili ko sa murang halaga ang ikatlong aklat ng tatlong seryeng Lord of the Rings ni J.R.R. Tolkien - ang Return of the King. Nagsimula iyon sa pahina 747, sa Book Five, at nagtapos sa pahina 1178, Book Six. Ibig sabihin, nasa unang dalawang aklat (The Fellowship of the Rings, at Two Towers) ang mulâ pahina 1 hanggang pahina 746, kung saan naroon ang Book One hanggang Book Four.

Isa itong pagbabakasakali. Pag nagustuhan ng mambabasa at naging mabenta ang aklat, baka kumita ng limpak na salaping maaaring maging pambayad sa milyong utang. Pagbabakasakaling magawâ ang pinapangarap kayâ dapat ituloy at pagsikapan ang balaking ito. Oo, ito'y isang pagbabakasakali.

Sa ngayon, binabasa ko ang aklat. Napanood ko na sa sinehan noon ang tatlong serye ng Lord of the Rings. Kayâ kahit hindi ko pa nabasa ang una't ikalawang aklat at bigla na lang lumaktaw sa ikatlong aklat, patuloy lang ang pagbabasa. Saka na basahin ang iba pa pag may nabiling kaya ng bulsa.

'Yung pangatlong aklat lang kasi ang meron sa nabilhan kong bookstore, at mura kong nabili, kaya tiyaga lang. Sa ibang book store ay mahal ang aklat kaya hindi ko mabili.

Ang mahalaga ngayon ay matutunan ko ang estilo ng pagsulat ni J.R.R. Tolkien, ang pagbabanghay, ang mga diyalogo, ang kanyang malikhaing paglalarawan, at pagkukwento.

Mabuti't nakabili rin ako ng aklat na "Mga Kagila-gilalas na Nilalang" ni Edgar Calabia Samar. At ang ilan sa mga karakter doon ang nais kong maging tauhan sa naiisip kong kwento o nobela. O maaari rin akong lumikha ng ibang karakter na wala pa sa mga aklat o komiks.

Subalit naroon pa rin ako sa prinsipyong walang isang bida sa aking mga kwento kundi ang bida ay ang taumbayan. Tulad ng karanasan sa People Power, na taumbayan ang dahilan kayâ iyon nagtagumpay. Walang hari. Walang kaharian kundi malayang bayan.

Kailangang paganahin ang harayà o imahinasyon upang makalikha ng kwento ng mga pakikipagsapalaran ng mga tauhan. Kailangang mag-umpisa kahit sa isang pangungusap muna hanggang maging talatà. Hanggang makathâ ang unang tatlo o limang talatà. Hanggang maging unang kabanatà.

Hanggang makathâ ang iba pang kabanatà. Hanggang matapos ang nobela. Matagal na panahon ang kailangan subalit nais kong matapos ito sa lalong madaling panahon. Saka pag-isipan paano iyon malalathalà.

Nawa'y masigasig ko itong magampanan at maisulat sa pamamaraang kaaya-aya sa mga mambabasa. Nawa'y maging matagumpay ako sa larangang ito.

Ako'y isang makatang nais maging nobelista

kaya sa ngayon ay patuloy pa ring nagbabasa

ng mga akdang sadyang tumatak sa mambabasa

nagbabakasakaling makagawa ng nobela

Nagbabakasakali dahil sa maraming utang

pagiging malikhain nawa'y maging kaganapan

bakasakaling pag ang madla'y tinangkilik naman

ang kathang nobela, mga utang ko'y mabayaran

Kaya sana'y mapasigla't gumana ang harayà

na mabayaran ang milyong utang yaong adhikà

lalo na't pagsusulat yaring kasanayang sadyâ

sana'y magbunga ng tagumpay ang pagtitiyagâ

O, mambabasa, sana po ay tangkilikin ninyo

ang aking magiging nobela pag nasulat ito

pagkat kayo lamang ang tangi kong kakampi rito

ngayon pa lamang ay nagpapasalamat na ako

01.31.2026

Ang katalinuhan ng mabagal na pagong

ANG KATALINUHAN NG MABAGAL NA PAGONG

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Mahusay ang mabagal na pagong. Marami nang magkwento nito.

Kahit ang pambansang bayaning si Gat Jose Rizal nga'y kumatha ng klasikong pabulang Ang Pagong at ang Matsing. Ito ang pinagmulan ng kawikaang "tuso man ang matsing, napaglalalangan din."

Bata pa ako'y napanood ko na si Pong Pagong at Kiko Matsing sa palabas na Batibot na parang Sesame Street sa Amerika. Batay din ang karakter nila sa kathâ ni Dr. Rizal.

Napanood ko rin noon ang Teenage Mutant Ninja Turtles na apat silang ipinangalan sa mga sikat na pintor na sina Michaelangelo, Leonardo, Donatello at Raphael.

Kilala ang pagong na mabagal maglakad, subalit matiyagâ. Sa pabulang Ang Pagong at ang Kuneho ni Aesop, naghamunang magpabilisang makarating sa itinakdang dulo o finish line sina Pagong at Kuneho. Subalit nauna si Pagong na marating ang dulo o finish line dahil sa kanyang tiyaga habang ang mabilis tumakbong si Kuneho ay namahinga pa sa kalagitnaan. Nadaanan siya ni Pagong na natutulog. Nang magising si Kuneho, nasa finish line na si Pagong. Ang aral doon, maging matiyagâ at huwag maging mayabang.

Nabasa ko rin ang pabulang Ang Pagong at ang Kalabaw. Naalala ko tuloy noong aking kabataan na sinasambit noon ang sikat na awit o tula na Pen Pen de Sarapen. Dahil nakasulat doon si Kalabaw. Basahin natin:

Pen-pen, de sarapen

De kutsilyo, de almasen

Haw-haw de karabaw, batutin

Sipit namimilipit

Gintong pilak namumulaklak

Sa tabi ng dagat

Ano nga ba ang kwento nina Pagong at Kalabaw? Ayon sa nabasa ko, naghahanap si Kalabaw ng tubig na maiinom at nais siyang tulungan ni Pagong. Ituturo daw ni Pagong ang pinakamalapit na bukal.

Subalit naisip ni Kalabaw na napakabagal ni Pagong, tulad ng Susô dahil pasan nila ang kanilang bahay. Kayâ paano niya susundan si Pagong kung mabagal itong maglakad. Uhaw na si Kalabaw. Ngunit nasaktan si Pagong sa sinabi ni Kalabaw.

Kayâ hinamon niya si Kalabaw sa isang paligsahan kung sino ang unang makarating sa dulo ng pitong burol. Ayaw ni Kalabaw subalit sinabihan siyang duwag ni Pagong pag hindi siya pumayag at mababatid iyon ng iba pang hayop.

Kayâ pumayag si Kalabaw. Kinausap naman ni Pagong ang iba pang Pagong upang mag-isip ng istratehiya. Magaganap ang paligsahan sa loob ng tatlong araw upang maimbitahan pa ni Kalabaw ang kanyang mga kaibigang sina Baka, Tamaraw at Kambing. Kinausap naman ni Pagong ang pito sa kanyang mga kaibigang pagong upang hatiin ang karera. Nagkasundo silang lahat na gapiin si Kalabaw.

Sa araw ng karera, nagkita sila malapit sa unang burol. Nang magsimula ang karera, naglakad-lakad na si Kalabaw. Di na siya tumakbo dahil tingin niya'y mabagal naman si Pagong. Di nagtagal ay nawala sa kanyang paningin si Pagong habang naglalakad siya palayo. Nang marating niya ang tuktok ng unang burol, nagulat siya nang makita si Pagong. Tumalon-talon pa si Pagong nang makita niya si Kalabaw at bumaba na ng burol.

Nagulat, napatakbo na si Kalabaw upang makarating agad sa ikalawang burol. Aba'y naroon na si Pagong!

Kumaripas ng takbo si Kalabaw patungo sa ikatlong burol. Muli, lumitaw si Pagong sa tuktok ng burol!

Ganoon pa rin ang nangyari sa mga pinuntahan pa niyang burol. Nang marating ni Kalabaw ang ikapitong burol, hingal-takbo na siya! Subalit naroon na si Pagong, nauna na kay Kalabaw. Nagwagi si Pagong!

Napag-isip ni Kalabaw na di siya dapat natalo kay Pagong. Sa kanyang inis, sinipa niya nang napakalakas si Pagong na nasa ikapitong burol, kaya lumipad ito sa ere! Ngunit dahil matigas ang balat ng mga pagong, hindi ito nasaktan. Subalit si Kalabaw ang nasaktan! Habang umaaringking sa sakit si Kalabaw, tiningnan niya ang kanyang kuko! Nahati ito sa dalawa. At iyon ang dahilan kung bakit ang mga kalabaw ay may hati sa kuko.

Dito'y ipinakita ni Pagong ang kanyang talino, habang akala ni Kalabaw ay isang pagong lang ang kalaban niya. Kung alam lang niya, sa pitong pagong siya nakipagpaligsahan. Pinagtulungan na pala siya!

May pagkakatulad ang kwentong Ang Pagong at ang Kalabaw sa isa pang pabulang Pilipino mula sa Cordillera, na nabasa ko rin. Iyon naman ay sa pagitan ng Kuneho at Susô (The Rabbit and the Snail). Gayon din ang banghay ng kwento, at ang marami ring susô ang tumulong sa kanilang kaibigang susô  na hinamon ng karera ng kuneho.

Kaya tama ang sinabi ni Dr. Jose Rizal, "Tuso man ang matsing ay napaglalalangan din" o naiisahan ng pagong. Tulad ng inilarawan ni Aesop at ng isang kwentong Pinoy. Mabagal man dahil pasan ang bahay, kung mag-isip ay matalinong tunay.

kaybagal man, kayhusay ni Pagong

mataktika't talagang marunong

ikinwento na ni Aesop noon

na sadyang mababasa pa ngayon

kwentong kayganda ring pagnilayan

may magagawa inaapi man

inuuyam man sa kabagalan

mahinahon at di nagyayabang

tusong matsing nga'y kanyang tinalo

sa karera'y talo ang kuneho

kalabaw nga'y tinalong totoo

ang pagong nga'y sadyang kaytalino

kung Batibot napanood n'yo rin

bida'y Pong Pagong at Kiko Matsing

tiyak kayo'y may natutunan din

at kabataan n'yo'y kaysaya rin

01.29.2026

* litrato mula sa google

Ang aklat na Still Breathing, 100 Black Voices on Racism

ANG AKLAT NA STILL BREATHING, 100 BLACK VOICES ON RACISM

Nabili ko ang aklat na Still Breathing, 100 Black Voices on Racism, 100 Ways to Change the Narrative, sa Book Sale sa Farmers Cubao noong Enero 10, 2026, sa murang halagang P35.00 lang. Makapal ang aklat na umaabot ng 308 pahina.

Kaytindi ng pamagat ng aklat: Still Breathing. Ibig sabihin: Humihinga pa! Humihinga pa sila dahil hindi sila natulad sa nangyari kay George Floyd. Humihinga pa dahil nabuo ang kampanyang Black Lives Matter nang mamatay si Floyd.

Natipon sa aklat ang isang daang boses ng mga tumututol sa rasismo sa Amerika, bunsod ng pagkamatay ng Itim na si George Floyd noong Mayo 25, 2020 sa Minneanapolis. Si Floyd, 46-taong-gulang, ay namatay matapos siyang arestuhin ng pulisya dahil sa umano'y paggamit ng pekeng $20 na perang papel. Mahigit siyam na minuto siyang niluhuran sa leeg ng pulis na si Officer Derek Chauvin, na nagresulta sa atake sa puso. Ang pangyayaring iyon ang naging sanhi ng mga pandaigdigang protesta laban sa brutalidad ng pulisya at sistematikong rasismo. Nabuo ang malawakang kampanyang Black Lives Matter.

Ang opisyal na sanhi ng kamatayan ay idineklarang homicide dahil sa neck compression. Ang insidente, na nakunan ng bidyo ng mga nakasaksi, ay humantong sa paghatol kay Chauvin at sa mahahalagang panawagan para sa reporma sa pulisya.

Mahalagang basahin ang aklat dahil sa usapin ng rasismo. Dahil 100 katao, pawang mga Itim, ang nagsulat hinggil sa isyu ng rasismo. Ika nga sa pamagat ng aklat - 100 ways to change the narrative - mga pampalakas ng loob, mga pampataas ng moral, hindi lang pulos galit sa mga Puti, kundi sa rasismo na dapat nang mawala. Dapat magkaroon ng paggalang sa bawat isa anuman ang kulay ng kanyang balat, anuman ang kanyang lahi.

Nataon ding nakita ko ang aklat na ito sa panahong may panibagong pagpaslang, doon pa rin sa Minneanapolis. Ang biktima'y isang ina, na nagngangalang Renee Nicole Good.

Noong Enero 7, 2026, si Good, isang 37-taong-gulang na mamamayang Amerikano, ay binaril at napatay ng ahente ng United States Immigration and Customs Enforcement (ICE) na si Jonathan Ross sa Minneapolis, Minnesota. Nasa loob ng kanyang sasakyan si Good, na inihinto ang kanyang sasakyan sa gilid. Lumapit si Ross at ang iba pang ahente, at inutusan siya ng isa na bumaba ng sasakyan habang inaabot ang kanyang kamay sa kanyang bukas na bintana. Lumipat si Ross sa kaliwang harapan ng sasakyan habang sandaling umatras si Good, pagkatapos ay nagsimulang magmaneho patungo sa direksyon ng trapiko habang lumilingon kay Ross. Habang nakatayo, nagpaputok si Ross ng tatlong beses, na ikinamatay ni Good. Ang pagpatay ay nagdulot ng mga pambansang protesta at maraming imbestigasyon.

Dalawang pangyayari. Parehong sa Minneanapolis. Dalawang biktima - sina George Floyd at Renee Nicole Good. Nasaan ang prinsipyo ng kapwa at pakikipagkapwa tao? Kahit sa ating bansa ay maraming tinokhang at pinaslang ng walang awa.

Nakasulat nga sa ating Kartilya ng Katipunan na inakda ni Gat Emilio Jacinto. "Maitim man at maputi ang kulay ng balat, lahat ng tao’y magkakapantay; mangyayaring ang isa’y higitan sa dunong, sa yaman, sa ganda; ngunit di mahihigitan sa pagkatao."

Kung may pagrespeto lang sana sa wastong proseso, sa buhay, at sa hustisya, baka buhay pa sina George Floyd at Renee Nicole Good.

Nag-alay ako ng munting tula:

para lang pumapatay ng ipis

ang mga naging suspek na pulis

ang ginawa talaga ay labis

sa mga biniktimang tiniris

biktima ng rasismo si George Floyd

at pinaslang si Renee Nicole Good

ang mga pulis ba'y sadyang ubod

ng sama't buhay nila'y nilagot

magkaiba bawat insidente

sa Minneanapolis nangyari

na resulta'y talagang kaytindi

ngunit dito'y ano ang mensahe?

dapat wastong proseso'y igalang

pati na kanilang karapatan

George Floyd, Renee Nicole Good, tandaan

biktima sila ng mga halang

- gregoriovbituinjr.

01.21.2026